Tüketici hukuku, mal veya hizmeti ticari olmayan amaçlarla, yani kişisel kullanım için edinen bireylerin (tüketicilerin), satıcı ve sağlayıcılar karşısındaki haklarını düzenler. Bu hukuk dalı, piyasadaki dengesizliği gidermek amacıyla “tüketicinin korunması” temel ilkesine dayanır ve süreçler 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında yürütülür.
Ayıplı Mal ve Hizmetlerde Tüketici Hakları
Bir malın reklamındaki özelliklere sahip olmaması, bozuk olması veya beklenen faydayı sağlamaması durumunda “Ayıplı Mal” söz konusu olur. Tüketici, bu durumda dört seçimlik haktan birini kullanabilir: Sözleşmeden dönme (para iadesi), ayıp oranında satış bedelinden indirim, ücretsiz onarım veya malın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesi. Satıcı, tüketicinin bu tercihlerinden birini yerine getirmekle yükümlüdür.
Tüketici Hakem Heyetleri ve Parasal Sınırlar
Tüketici uyuşmazlıklarının çözümünde mahkemelerden önce Tüketici Hakem Heyetleri devreye girer. Belirli bir parasal sınırın (her yıl güncellenen bir limit) altındaki uyuşmazlıklarda Hakem Heyetine başvurmak zorunludur. Bu heyetlerin kararları mahkeme ilamı hükmündedir ve doğrudan icraya konulabilir. Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için ise önce arabuluculuk aşaması, ardından Tüketici Mahkemeleri yetkilidir.
Özellikle mesafeli sözleşmeler (internet alışverişleri) söz konusu olduğunda, tüketicinin 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin kullanabileceği “Cayma Hakkı” en güçlü korumalardan biridir. Ayrıca banka kredileri, devre tatil sözleşmeleri ve paket turlar da tüketici hukukunun sıkça işlem gören alanları arasındadır.